مسلمانان آمریكا به یكی از مهمترین اقلیتهای ایالات متحده تبدیل شدهاند.
تا چند وقت پیش، نوع نگاه رسانههای آمریكا به مسلمانان و چیزی كه آنها پدیده مسلمانی میگفتند خصمانه بود. تا چند سال پیش میشد آرنولدشوارتزینگر را دید كه به عنوان قهرمان فیلم «دروغهای حقیقی» یك عرب مسلمان تروریست را با موشك هواپیما منفجر میكند و به تدریج اعراب به عنوان نمایندگان مسلمانان جای روسها را در نقش منفی فیلمها میگیرند.
اما مسیر ماجرا از چند وقت پیش تغییر كرد؛ از وقتی كه جمعیت مسلمان آمریكا به تدریج افزایش یافت و یك اقلیت قدرتمند در جامعه آمریكا شكل گرفت؛ اقلیتی كه پشتوانه مالی قویای نیز در خاستگاه جغرافیایی خود داشتند.
همه اینها به علاوه بسیاری عوامل دیگر، باعث شد رویكرد رسانهها نسبت به این اقلیت آمریكایی تغییر كند و نظرسنجیای كه یك نشریه آمریكایی(نیوزویك) در مورد این اقلیت انجام داده است هم نشان میدهد كه انگار جامعه آمریكا هم سعی میكند با پدیده اسلام كنار بیاید. رسانهها سعی میكنند روش دوستانهتری را در پیش بگیرند و واقعبینانهتر برخورد كنند و اینها با توجه به شرایط فعلی جهان و سیاستهای دولت آمریكا، وضعیت متضادی را پدید آورده است.
گزارش اقلیت
طبق آمارها در آمریكا بین 3 تا 6 میلیون مسلمان زندگی میكنند كه 60 درصد آنها را جوانان بین 18 تا 29 سال تشكیل میدهند. اكثر این مسلمانان، مهاجرینی هستند كه بعد از سال 1965 – كه قوانین مهاجرت آمریكا تغییر كرد – به این كشور رفتهاند. به گفته خانم كیت الیسون، اولین عضو مسلمان كنگره آمریكا: «ایده اصلی این مهاجرت، نبود هویت تاریخی در آمریكاست و جامعهای كه اغلب حول مجموعهای از قوانین شكل میگیرد تا هویت فرهنگی یا نژادی».
در آمریكا برخلاف اروپا، مسلمانان در كلونیهای خاص و محیطهایی شبیه گتو زندگی نمیكنند، آنها درست مانند بقیه افراد جامعه هستند و طبق آمارها از نظر سطح درآمد، تحصیلات و اشتغال تفاوت چندانی با میانگین جامعه ندارند. همین مسئله باعث میشود اسلام راحتتر در بین جامعه پخش شود و ارتباط افراد غیرمسلمان با مسلمانان محدودیت خاصی پیدا نكند. به گفته بسیاری از مسلمانان، عبادت در آمریكا به خاطر مذهبیتر بودن مردم آن كشور راحتتر است.
ابوپاتل – یك مسلمان اهل شیكاگو – میگوید: «در آمریكا وقتی من میگویم كه وقت نماز است، دوستان مسیحیام ممكن است راجع به نحوه عبادت از من سؤال كنند اما اهمیت عبادت را درك میكنند. با این حال، زمانی كه در انگلستان زندگی میكردم، با گفتن این جمله نگاهها تغییر میكرد».
طبق مطالعه انجام شده توسط مجله نیوزویك، 69 درصد آمریكاییها معتقد بودند دانشجویان مسلمان آمریكا باید اجازه داشته باشند، به راحتی از حجاب استفاده كنند اما این مسئله در بعضی از كشورهای اروپا تبدیل به یك معضل شده است و شاید به همین دلیل است كه عبدالله گل دخترش را برای تحصیل به یك كالج آمریكایی فرستاده است تا بتواند حجابش را هم حفظ كند.
آمریكایی مسلمان یا مسلمان آمریكایی
بهرغم بسیاری از تبلیغات رسانهای، تا قبل از 11سپتامبر 2001، شاید جامعه مسلمانان آمریكا یك جامعه نامرئی بود؛ بیشتر آمریكاییها تا آن زمان تنها مسلمانانی كه میشناختند مالكوم ایكس و محمدعلی كلی بودند كه هر 2 را هم دوست میداشتند اما با انفجار برجهای تجارت جهانی ناگهان جامعه آمریكا متوجه یك گروه اقلیت شد كه سیاستمداران میگفتند ممكن است خطرناك باشند.
مسلمانان بعد از 11 سپتامبر ناگهان بیشتر دیده شدند؛ كسانی كه از حجاب استفاده میكردند؛ كسانی كه به مسجد میرفتند و آسیاییهایی كه مسلمان به نظر میرسیدند، تبدیل به یك عامل وحشت شدند. حملات نژادپرستانه هم نسبت به این گروه اقلیت افزایش پیدا كرد. روزنامهها عكس زن مسلمانی را چاپ كرده بودند كه با حجاب در خیابان راه میرفت و تابلویی در دست گرفته بود كه روی آن نوشته شده بود: «به من شلیك نكنید».
اما این همه تبلیغات و واكنشها، نتیجه عجیبی را به دنبال داشت. مظفر چیستی – مسلمان اهل نیویورك – میگوید: «بعد از این واقعه بود كه عده زیادی از مردم كه تا آن موقع خود را یك آمریكایی فرض میكردند، یادشان آمد كه اول یك مسلماناند». طبق مطالعات انجام شده توسط كالج همیلتون در سال 2002 با كمال تعجب مشاهده شد كه میل به استفاده از حجاب بعد از 11 سپتامبر افزایش بیشتری پیدا كرده است و الان تقریبا یك سوم زنان مسلمان آمریكایی هر روز از روسری استفاده میكنند.
حملات علیه مسلمانان باعث اتحاد آنان شد و بسیاری از مسلمانان از سایه خارج شدند و خود را به جای یك آمریكایی مسلمان، یك مسلمان آمریكایی معرفی كردند.
راضی محیالدین - مهاجر هندی مسلمان - میگوید: «بعد از 11سپتامبر، مسئولیت ما به عنوان یك مسلمان عوض شد. با اتفاقاتی كه افتاد ما مجبور بودیم تصمیم بگیریم و ببینیم كه كجا ایستادهایم؟ آیا باید از اعتقاداتمان دور شویم یا بیشتر از آن دفاع كنیم. خصوصا زمانی كه به آن توهین میشود».
راضی محیالدین بعد از 11سپتامبر، اولین كاری كه كرد ایجاد یك پناهگاه برای مسلمانان در یك مسجد بود. او فرزندانش را از مدرسه عادی خارج كرد و آنها را به یك مدرسه اسلامی در مسجد فرستاد. بقیه مسلمانان هم واكنشهای مشابهی داشتند. میزان شكایتها در مورد حقوق شهروندی مسلمانان افزایش زیادی یافت. فقط در سال2006، 2500 مورد شكایت توسط مسلمانان آمریكا در مورد نقض حقوق شهروندیشان به دادگاهها ارائه شد.
تلاشهای زیادی برای داشتن عكس باحجاب در گواهینامهها انجام شد همچنین 6 امام جماعت به خاطر خواندن نماز در فرودگاه از پرواز منع شدند. اتحاد ناخواستهای بین مسلمانان در حال شكل گرفتن بود كه سیاستمداران آمریكایی، سعی میكردند آن را انكار یا بیاهمیت قلمداد كنند.
جورج بوش در یك جلسه پرسش و پاسخ، هنگامی كه سعی داشت یك آمریكایی پاكستانیالاصل را مجاب كند كه او در یك كشور آزاد زندگی میكند، با عكس این مسئله مواجه شد. فرید صدیق برای جورج بوش توضیح داد كه هنوز با گذشتن 6 سال از واقعه 11سپتامبر، او نمیتواند در هواپیما از جایش بلند شود و مثلا به دستشویی برود چون این كار او موجب نگرانی و اضطراب مسافرانی میشود كه تبلیغات ضد اسلام رسانهها آنها را وحشتزده كرده است.
مشكلات مسلمانی
طبق آمارها، بیشتر مسلمانان آمریكا مهاجرند و درصد كمتری متولد آمریكا هستند اما همین گروه كمتر و حتی بعضی از همان مهاجران هم نسبت به كسانی كه در یك كشور با اكثریت مسلمانان زندگی میكنند، اطلاعات كمتری نسبت به اسلام دارند یا حداقل دسترسیشان به منابع آموزشی اسلام محدودتر است.
در آمریكا بیشتر وظایف آموزش اسلام توسط مساجد و امام جماعت مساجد انجام میشود. اما گاهی اوقات، مشكلات از همین جا شروع میشوند. به گفته بسیاری از مسلمانان، مشكل این است كه اسلام در این مساجد توسط كسانی آموزش داده میشود كه به خوبی با فرهنگ آمریكا و جامعهای كه مخاطبانشان در آن زندگی میكنند آشنا نیستند.
اكثر این معلمان افراد تبعه لبنان یا عربستان سعودی هستند كه مدت كوتاهی است وارد آمریكا شدهاند. ماجرای مهمتر در این مساجد، این است كه بیش از 50درصد مساجد آمریكا كمكهای مالی بیشتری از عربستان سعودی دریافت میكنند و حامیان عرب این مساجد انتظار دارند كه امامان جماعت فرقه وهابیت را تبلیغ كنند و گسترش دهند.
جزوهها، كتابها و معلمان آموزش دیدهای كه از عربستان برای آموزش اسلام وهابی به آمریكا فرستاده میشوند، گواهی بر این مدعاست. در این مساجد، همانطور كه انتظار میرود شیعه و بقیه گروههای مسلمانان تخریب میشوند.
این مسئله باعث نگرانی خانوادههایی شده است كه شاهد آموزش تندرویها و تعصبهای زیاد توسط این امامان جماعت هستند. به همین دلیل، بعضی مساجد با كمكهای عربستان مخالفت میكنند. حثوت - امام جماعت یكی از این مساجد میگوید: «این كمكها آنقدر مشكلآفرین هستند كه هیأت امنای مسجد، مانع دریافت آنها شود». او میگوید: «پول خارجی نه تنها مشكلآفرین است، بلكه میتواند خطرناك هم باشد چون وابستگی میآورد».
اما مساجدی هم هستند كه به راحتی در مسیر برنامه سعودیها قرار میگیرند. امام جماعت مسجد الصفات نیوجرسی بعد از سالها آموزش اسلام، به خاطر دریافت این كمك تغییر رویه داد و عقاید تندروانهای را در پیش گرفت. او حتی كلاسهای آموزش اسلام را تعطیل كرد چون معتقد بود به اندازه كافی اسلامی نیستند و اسلام اصیل را آموزش نمیدهند و به جای آن جلساتی را تشكیل داد كه ایدئولوژی سلفی را تبلیغ میكردند. به خاطر همین تندرویها و تعصبات بود كه نگرانی خانوادههای مسلمان، شكایت از او و جریمه این امام جماعت را به دنبال داشت.
در حال حاضر، تنها چیزی كه بیش از همه، جامعه مسلمان آمریكا را نگران میكند، در كنار نژادپرستی و آزار و اذیت و محدودیت، ترس از افتادن به دامن تندروی و تعصب است 5 سال پیش جمعیت شیعیان آمریكا 12 درصد كل مسلمانان این كشور بود ولی امروزاین نسبت به 22درصد رسیده است.